„6. Kolonie portugalskie. Inny charakter miały kolonie portugalskie. Portugalczycy dotarłszy do Indii, opanowali tam Goa. Głównym ich rywalem byli Arabowie, których Portugalczycy niszczyli i zatapiali ich statki. Opanowali twierdze Ormuz i Aden u wejścia do Zatoki Perskiej, przejmując definitywnie od Arabów (w ciągu jednego wieku) monopol w handlu ze Wschodem. Portugalczycy nie składowali swych towarów w Lizbonie, lecz zawozili je od razu do Antwerpii na największą europejską giełdę towarową (handel kolonialny i kontynentalny), gdzie zjeżdżali się kupcy z całej Europy.
7. Znaczenie odkryć geograficznych dla Europy. 1) Wzrost znaczenia państw położonych nad Atlantykiem Portugalii, Hiszpanii, Francji i Anglii. 2) Rewolucja cen. Nowe drogi handlowe, nowe rodzaje towarów (ziemniaki, tytoń, kukurydza, indygo) oraz ogromne ilości złota, które przywozi do Europy hiszpańska „złota armada" powodują obniżenie wartości pieniądza w Europie i pięciokrotny wzrost cen na środki żywności. 3) Wzrost znaczenia pieniądza. Pieniądz staje się ogólnie stosowanym środkiem płatniczym. Powstanie spółek, kompanii handlowych i kapitału. Powstanie nowych banków w Niderlandach i południowych Niemczech, spekulacje pieniądzem (korzystali z tego również monarchowie). 4) Zmiana dróg handlowych. Spadek znaczenia handlu w basenie Morza Śródziemnego (upadek Wenecji i Genui). Wzrost znaczenia portów nad Atlantykiem (Lizbona, Kadyks). Antwerpia staje się centrum (giełda) handlu europejskiego i największym portem Europy. Nasilenie handlu na Morzu Północnym i Bałtyku. 5) Zmiany stosunków społecznych. Ziemia przestaje być podstawą wszelkiego bogactwa (jego miarą staje się ilość posiadanych pieniędzy). Zmiany w sposobie wojowania (upowszechnienie się broni palnej). Zwiększenie ucisku chłopa i powstanie folwarków.“(10)